22 december 2016

Irma Klaassen: ’Het gaat niet om hoe je eruitziet, maar om wie je bent’

Zeven jaar lang gaf Irma Klaassen (64) leiding aan de school waar nieuwkomers in één jaar worden voorbereid op de reguliere basisschool. Nu stopt ze ermee, na in totaal 43 jaar onderwijs waarvan 29 jaar in verschillende directiefuncties in het basisonderwijs in Zaanstad bij onder andere Het Palet in Krommenie. De strijd tegen discriminatie en racisme is een rode draad in haar loopbaan.

Foto: Dirk Jongejans

In de klaslokalen van de Kernschool in Zaandam komt het wereldnieuws tot leven. Syrië, Eritrea, alle brandhaarden zijn vertegenwoordigd. ,,Maar vergeet niet de leerlingen wiens ouders naar Nederland zijn gekomen als arbeidsmigrant of vanwege de liefde. Die zitten hier ook op school’’, zegt Klaassen. Het is roerig in de wereld. Toen Klaassen begon waren er vier klassen en nu twaalf, met 142 kinderen van 22 nationaliteiten.

De gezinnen zijn dankbaar. Klaassen: ,,De kinderen zijn meestal juist de reden dat de ouders zijn gevlucht. Om hen een goede toekomst te geven.’’ Iedereen wordt gezien, is het motto van Klaassen. Of het nu om leerlingen gaat of personeel.

Het is ook de eerste kennismaking met de Nederlandse samenleving voor de kinderen en de ouders. ,,We hebben hier ook kinderen uit het Syrische Homs. Die hebben verschrikkelijke dingen gezien. Hebben een vreselijke route achter de rug.’’

In al die jaren is er een les geleerd op de Kernschool, zegt Klaassen. ,,Nooit vragen: hoe is je reis geweest? Dat is echt een ongeschreven regel bij de opvang van nieuwkomers. Eerst de kinderen laten bijkomen. Het is vaak de eerste plek waar ze sinds een lange tijd tot rust kunnen komen.’’

Elk kind verwerkt dat weer anders, vertelt Klaassen. ,,De meeste zijn heel stil maar er zijn er ook die juist heel druk doen en soms een half uur lang schreeuwen.’’ De verwerking van de trauma’s gaat door op het schoolplein. ,,Een leerkracht zag een leerling vreemde bewegingen maken in de zandbak met het geluid van ontploffingen. Bleek het kind bermbommetje te spelen.’’

Hoofddoek
Een van de doelen op de Kernschool is om de kinderen zo snel mogelijk te laten integreren in de Nederlandse samenleving. Dat zorgt soms voor moeilijke discussies. ,,We hadden bijvoorbeeld een Syrisch meisje dat christelijk is. Die had geen hoofddoek en een shirt met korte mouwtjes. Ze werd gepest door andere meisjes met een hoofddoek. De vader van het gepeste meisje wilde zelf het gesprek aan met de andere kinderen. We hebben daar toen uitvoerig over gesproken met het personeel en besloten om het in de klas te bespreken. En niet daarbuiten. Dat heeft geholpen. Het meisje werd niet meer gepest. De grens is heel duidelijk: in Nederland mag iedereen zijn geloofsachtergrond hebben en zich daarnaar kleden.’’

Boeddhistische monnik
Klaassens missie in haar gehele loopbaan is geweest om meer begrip te kweken voor elkaar. ,,Ik ben een sociaal dier. En ik wil alles doen om al het onrecht in de wereld uit te bannen.’’ In haar afscheidsspeech vorige week deed ze een oproep voor één openbaar schoolsysteem waarbinnen alle godsdiensten uitgedragen en gepraktiseerd kunnen worden. ,,Het zogenaamde ’ontmoetingsonderwijs’.

We hebben dat ooit uitgeprobeerd op Het Palet in Krommenie. Elke geloofsrichting kwam aan bod. Toen er een boeddhistische monnik het schoolplein op kwam lopen met sandalen van touw dacht ik wel even: ’oh jee, hoe gaan de kinderen hierop reageren?’ Dus ik liep even naar buiten en hoorde een van de kinderen tegen de monnik zeggen: ’Wat ziet u er mooi uit’. Wat een opluchting.’’

Het onderwijs aan gemêleerde klassen zat er al vroeg in bij de in Amsterdam geboren Klaassen. ,,Ik ben begonnen als lerares Nederlands op een mavo in de Kinkerbuurt in Amsterdam.’’ Ze emigreerde vanwege de liefde naar de Zaanstreek en begon bij de toenmalige Wethouder Jan Blankenschool in Krommenie, die later met de Prof. Kohnstammschool fuseerde tot Het Palet. Daar was ze zestien jaar directeur. Op die fusie is Klaassen nog steeds trots. ,,In de aanloop klaagden ouders erover omdat de Blankenschool bekend stond als een relatief zwarte school. In de wandelgangen noemden ze het denigrerend ’Turkenschool’. Bij de eerste gezamenlijke ouderavond ben ik de avond begonnen met: ’Ik ben Irma Klaassen, ik ben dús de directeur van die ’Turkenschool’. Ze wist de meeste ouders te overtuigen dat de fusie een goeie zet was. ,,Het gaat niet om hoe je eruitziet maar om wie je bent. Maar vijf van de 125 kinderen werden van school gehaald vanwege de fusie.’’

’Buitenlanders oprotten’
Dat vooroordelen niet iets zijn van de afgelopen jaren maar al veel langer spelen, is voor Klaassen niets nieuws. ,,Ik heb ooit een oma van een kind de school uitgezet. Op school was er ruzie geweest tussen een allochtone leerling en een autochtone leerling. Maar dat had niets te maken met die ruzie. Het was gewoon een ruzie zoals tussen alle leerlingen wel eens voorkomt. Toen kwam de oma verhaal halen bij mij. ’Alle buitenlanders moeten gewoon allemaal oprotten’, zei ze. Ik heb het gesprek beëindigd en haar de toegang tot de school ontzegd.’’ Ze kan zich nog steeds boos maken over dit soort voorvallen.

,,Het gaat om goed onderwijs. Toen basisschool De Komeet plaatsgebrek had maar ouders hun kinderen niet naar de multiculturelere Het Palet wilden sturen, raakte dat Klaassen diep in haar ziel. ,,Het is zo frustrerend als ouders bij de rondleiding door de school alleen maar vragen naar de samenstelling van de klassen en niet naar de schoolprestaties. Waar gaat het nou om?’’

Een kroon op het werk was de nominatie van de Kernschool voor de titel ’excellente school’ door het ministerie van onderwijs in 2012. ,,Zaten we in de zaal te wachten tot we zouden worden opgeroepen, maar bleek de nominatie op het laatste moment geschrapt te zijn. Omdat we geen gewone basisschool waren maar een eenjarige opleiding. Als goedmakertje kregen we nog wel een ’inspiratiediner’ aangeboden van het ministerie in een luxe restaurant.’’ Het was een schrale troost.

Op tafel ligt het afscheidsboek dat collega’s hebben gemaakt voor Klaassen. Voor de grap heeft het hele team geposeerd in luchtige kleding en decolletés. ,,Daar was ik altijd heel streng op’’, zegt ze lachend. ,,Ik heb wel eens een stagiair naar huis gestuurd omdat het echt niet kon wat ze aan had.’’

Bron: Noordhollands Dagblad